شنبه , فوریه 29 2020
صفحه اصلی / خودیابی و عزت نفس / مثالی برای عقده و عارضه‌های آن(سایه)

مثالی برای عقده و عارضه‌های آن(سایه)

کودک دروغ‌گو

کودک دروغگو

علی سه‌ساله و تنها فرزند خانواده، هنگامی می‌خواست شیرینی بردارد ناخواسته ظرف شیرینی را می‌شکند، ترس از صدای شکستن ظرف چنان مادر را هول می‌کند که یک‌دم فراموش می‌کند در برابر یک کودک سه‌ساله و بی‌گمان پاره تنش قرار دارد، به او حمله‌ور شده و با کلی دادوبیداد حسابی او را دعوا می‌کند. این واکنش مادر خاطره و یا بهتر بگویم عقده‌ای را در علی ایجاد می‌کند و به او می‌آموزد سرانجام خرابکاری و شکستن لوازم چنین پیامدی در بر خواهد داشت؛ و به همین سادگی علی در رفتارهای همانند تا جای امکان با دروغ‌ از ماجرا فاصله می‌گیرد.

البته علی داستان ما هنوز سه سال دارد و طبیعی است در سیر رشد خود با شیوه‌های نوین دروغ‌گویی آشنا شده و چنین پاسخ‌هایی را مطرح کند:

  • وقتی من آمدم ظرف شکسته بود یعنی کی اینجا بوده؟
  • اصلاً این ظرف با آن جنس مسخره‌ای که داشت، باید هم می‌شکست
  • تقصیر شما بود، ظرف را روی لبه میز گذاشته بودی و…

توجه داشته باشید مطالبی که چنین داستان گونه از واکنش‌های علی بیان شد، پس از حادثه شکستن ظرف شیرینی، فقط در کسری از ثانیه بر پایه‌ی عقده او شکل‌گرفته و مانند سایر غرایض دفاعی انسان عمل خواهند کرد.

کمی تفکر:

به نظرم کمی تفکر تا به همین‌جای کار شمارا یاد اتفاق‌های مشابه زیادی در خصوص ایجاد عقده انداخته و بهتر می‌توانید سایر خاطره‌هایی که موجب عقده‌های مختلفتان شده‌اند را، کشف کنید.

عقده مثبت

علی‌رغم آنچه تاکنون گفته شد، عقده‌ها می‌توانند به‌صورت مثبت در زندگی ما تأثیراتی داشته باشند.

خوش‌مشربی، ثروتمند شدن، پیشرفت‌های والای تحصیلی، نیکوکاری و عاطفی بودن و … می‌توانند از ماحصل عقده‌های مثبت باشند.

داستان پزشک معروف

یکی از دوستانم که باهم کوهنوردی می‌کردیم، جراح ارتوپد زبردست و معروفی بود و از کتاب‌هایی که در حیطه تخصص خود نوشته بود شهرتی بین‌المللی کسب کرده بود. ازآنجایی‌که در گفتگوی دونفره‌ای که معمولاً در هم نوردی‌ها باهم داشتیم، با مبحث عقده آشنا شده بود. اصلی‌ترین علت پیشرفت خود را مغرم عقده‌ای می‌دانست که پدرش در او ایجاد نموده بود.

می‌گفت از وقتی بچه بودم پدرم آرزو داشت من یک پزشک مشهور شوم و او یکی از فوق‌العاده‌ترین پدرهای دنیا بوده و همیشه با احترامی که به من داشت، چنان من را مدیون خودش کرده بود که شرم داشتم چیزی غیر ازآنچه می‌خواهد انجام دهم؛ و بزرگ‌ترین عامل کنترل من در دستیابی این جایگاه، احساس گناه و عذابی بود که کاره‌ای خارج ‌از این مسیر، به من منتقل می‌کرد. بعدها فهمیدم که کل دستاوردهای من ثمره عقده پدرم بوده و اگر این فرآیند شکل نمی‌گرفت، شاید آلان یک پزشک معمولی بودم و یا حتی یک کارگر ساده

این داستان ادامه دارد…

 

عارضه‌های عقده

با توجه به آنچه تاکنون مطرح گردید، به‌راحتی می‌توان علائم بروز عقده و یا همان «پروجکت عقده» را توضیح داد.

هرگونه رفتار و واکنش‌های تکراری اعم از مثبت یا منفی که به شکل الگو در موقعیت‌های مشابه انجام داده و با عواطف شدیدی توأم هستند، علامت بروز عقده بوده و آن را «پروجکت» می‌نامند.

 برنامه‌نویسی کامپیوتر ذهن

ذهن ما همانند یک دستگاه کامپیوتر یک دسته از اطلاعات ورودی را پردازش و تبدیل به داده‌هایی می‌کند که کل رفتار ما را دربر می‌گیرند. حال تصور کنید که این رفتار که با اطلاعاتی غلط (تقلید از عقاید دیگران) و همچنین روشی اشتباه که تحت تأثیر کهن‌الگوها و عقده‌ها است، پردازش می‌گردند، چگونه می‌تواند بازده مناسبی داشته باشد و باعث خلاقیت و پیشرفت گردد؟

1. سایه – Shadow

سایه

اصلی‌ترین پیامد عقده‌ها، سایه‌ها هستند. سایه یا همان تاریکی، درواقع شخصیتی از ما است که تمایلی به پذیرفتن آن‌ نداریم و کهن‌الگوی آن را، نوعی شخصیت زشت و خجالت‌آور می‌پنداریم.

هریس، دروغ‌گو، شهوت طلب، سودجو، جاه‌طلب، ترسو، ضعیف، حسود، وحشی، اهمال‌کار و … همه از قباحت‌هایی هستند که انسان‌دوست ندارد در خود بپذیرد و ترجیح می‌دهد آن‌ها را در خود انکار کند.

اما درواقع اگر آن‌ها وجود نداشتند، هیچ‌یک از شخصیت‌های مقابل آن‌ها مثل، قناعت، راست‌گو، شجاع و … که به‌عنوان صفت از آن‌ها نام می‌بریم، شناخته نمی‌شده و وجود نداشتند.

تولد سایه

 همان‌طور که اشاره کردم سایه در اثر عقده ایجاد می‌گردد. واکنشی که ما در زمان پرو جکت عقده از خود بروز می‌دهیم منجر به ایجاد سجیه جدید و فراموشی سرشت واقعی می‌گردد و پنهان نمودن ویژگی شخصیت اصلی را، سایه می‌نامند.

یکی از زیباترین مطالبی که در تشبیه سایه خواندم، مطلبی بود که جان ولوود در کتاب عشق و بیداری بیان می‌کند.

تعبیر جان ولوود

او شخصیت انسان را در بدو تولد، به قصری زیبا و شکوهمندی تشبیه می‌کند که دارای دالان‌ها و اتاق‌های متعددی است و در هریک فواید و معایبی در کنار هم وجود دارند؛ و انسان در کودکی به‌کل قلعه و امکانات فراوانش، دسترسی دارد و با اشتیاق در جست‌وجوی گنجینه‌های نهفته به همه‌جا سر می‌زند و برایش فرقی ندارد نام آن اتاق چیست و چه استفاده‌ای از آن می‌شود. ولو توالت باشد یا انبار زغال.

 مصیبت از زمانی شروع می‌شود که دیگران به سبب عقده‌های خود، مانع از این کاوش شده و کودک را وادار نموده درب اتاقی از قصر را به‌کلی بسته و هرگز مجدداً به آن وارد نشود، زیرا آن اتاق دور از شأن قصر است. معمولاً والدین اولین کسانی هستند که ما را مجبور به قفل زدن بر در این اتاق‌ها می‌کنند و همچنان در امتداد زندگی، بسیاری از رخدادها و افراد دیگری، باعث بسته شدن درب‌های زیادی از آن کاخ باشکوه خواهند شد و این روند تا جایی ادامه پیدا می‌کند که انسان به‌ظاهر بالغ امروزی در اتاق کوچک و نم‌زده زیرشیروانی زندگی کرده و با فلاکت و سختی به حیات خود ادامه می‌دهد.

هرکدام از اتاق‌های مسدود شده این قلعه درواقع سایه شخص هستند، البته داستان فقط به اینجا ختم نمی‌شود. هولناک‌ترین و بدترین قسمت این ماجرا، آنجایی است که تمام آن معایب به‌ظاهر محبوس شده، توانایی خروج از لابه‌لای روزنه‌های اتاق رادارند و گاهی وارد اتاق زیرشیروانی شده و همان اندک نظم آن را به‌شدت به هم می‌ریزند و بجای خود بازمی‌گردند؛ و خیلی از ما ساعت‌ها و سال‌ها در تلاش مخفی نگه‌داشتن و سرکوب کردن آن‌ها هستیم و حتی هزینه‌های گزافی هم در این راه متحمل می‌شویم؛ اما خصال خوب اتاق‌های درب بسته هرگز چنین نمی‌کنند و در شأن خود نمی‌بینند وارد اتاق کثیف زیرشیروانی شوند.

اتفاق بدتری که در زندگی زیاد با آن مواجه می‌شویم، دیدن کاخ شکوهمند دیگران و حسرت خوردن است. وقتی ما یک خصلت و توانمندی فوق‌العاده در دیگری می‌بینیم و خیلی شیفتهٔ آن می‌شویم به‌این‌علت است که ما هم‌چنین اتاقی راداریم و آن‌قدر برای انکارش تلاش کرده‌ایم که خودمان هم فراموش کرده‌ایم که چنین چیزی را مالکیم؛ و البته این موضوع در مورد زشتی و نیمه‌تاریک اتاق‌های دیگران هم اتفاق می‌افتد. زمانی که شاهد رفتار زشتی هستیم و به‌شدت در ما ایجاد تنفر، عصبانیت، خشم و… می‌کند باید آگاه باشیم که این خصلت هم جز آن دسته از سایه‌هایی است که در ما نیز وجود دارد و اگر ‌نبودند، هرگز چنین احساساتی در ما بروز نمی‌کرد.

 

درباره fashkooh

این مطالب را نیز ببینید!

عزت نفس

نگرش جالب دکتر محمدی به موقعیت شغلی و نحوه پیشرفت خود

http://     پروفسور حسن رضا محمدی که از مشهورترین جراحان مغز و اعصاب ایران …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *